{"id":1283,"date":"2022-10-13T11:38:40","date_gmt":"2022-10-13T11:38:40","guid":{"rendered":"https:\/\/sportano.pl\/blog\/uzadlenia-szerszenia-pszczoly-lub-osy-charakterystyka-objawy-i-pierwsza-pomoc-przy-ukaszeniu-owadow\/"},"modified":"2025-07-10T12:13:43","modified_gmt":"2025-07-10T12:13:43","slug":"uzadlenia-szerszenia-pszczoly-lub-osy-charakterystyka-objawy-i-pierwsza-pomoc-przy-ukaszeniu-owadow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sportano.pl\/blog\/uzadlenia-szerszenia-pszczoly-lub-osy-charakterystyka-objawy-i-pierwsza-pomoc-przy-ukaszeniu-owadow\/","title":{"rendered":"U\u017c\u0105dlenia szerszenia, pszczo\u0142y lub osy – charakterystyka, objawy i pierwsza pomoc przy uk\u0105szeniu owad\u00f3w"},"content":{"rendered":"

U\u017c\u0105dlenia przez szerszenie, pszczo\u0142y lub osy to cz\u0119sty problem, zw\u0142aszcza w okresie letnim. Cho\u0107 najcz\u0119\u015bciej ko\u0144cz\u0105 si\u0119 jedynie miejscowym b\u00f3lem i obrz\u0119kiem, u niekt\u00f3rych os\u00f3b mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 powa\u017cne reakcje alergiczne. W tym artykule dowiesz si\u0119, jakie s\u0105 objawy u\u017c\u0105dlenia, jak udzieli\u0107 pierwszej pomocy oraz jak unikn\u0105\u0107 uk\u0105szenia owad\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

W Polsce w g\u0142\u00f3wnej mierze mamy do czynienia z u\u017c\u0105dleniami przez owady b\u0142onkoskrzyd\u0142e<\/strong> (tzw. b\u0142onk\u00f3wki), do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 m.in.: szerszenie, pszczo\u0142y, osy i trzmiele <\/strong>(najrzadsze przypadki uk\u0105sze\u0144). Osobniki s\u0105 najaktywniejsze w okresie letnim, ale spotykamy je od pierwszego wiosennego ocieplenia po p\u00f3\u017an\u0105 jesie\u0144. Owady te opr\u00f3cz du\u017cego znaczenia dla przyrody i cz\u0142owieka, s\u0105 te\u017c potencjalnym zagro\u017ceniem z uwagi na posiadane \u017c\u0105d\u0142o i wytwarzanie jadu. Jad w kontakcie ze sk\u00f3r\u0105 i po dostaniu si\u0119 do krwi mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 reakcje alergiczne, w tym zagra\u017caj\u0105cy zdrowiu i \u017cyciu wstrz\u0105s anafilaktyczny<\/strong>. Najcz\u0119stszym powodem u\u017c\u0105dlenia przez owady jest dzia\u0142anie w samoobronie. Do uk\u0105sze\u0144 dochodzi r\u00f3wnie\u017c w momencie ochrony ula czy gniazda. Owad mo\u017ce zachowa\u0107 si\u0119 te\u017c agresywnie nieatakowany.<\/p>\n

Jak wygl\u0105daj\u0105 u\u017c\u0105dlenia szerszenia, pszczo\u0142y, osy?<\/h2>\n

Szersze\u0144 posiada czarno-rudy tu\u0142\u00f3w oraz \u017c\u00f3\u0142ty odw\u0142ok w czarne pasy i jest najwi\u0119kszym \u017c\u0105dl\u0105cym owadem z rodziny osowatych w Europie (kr\u00f3lowa osi\u0105ga do 3,5 cm d\u0142ugo\u015bci, z kolei osobnik azjatycki mo\u017ce mie\u0107 nawet 5,5 cm d\u0142ugo\u015bci). Jego \u017c\u0105d\u0142o ma spore rozmiary i jest g\u0142adkie, dlatego szersze\u0144 mo\u017ce u\u017c\u0105dli\u0107 kilkukrotnie (do wyczerpania jadu). Jego jad jest bardziej toksyczny ni\u017c pszcz\u00f3\u0142 i os, a przy jednym uk\u0105szeniu potrafi wytworzy\u0107 do 0,26 mg niebezpiecznej substancji. Mo\u017cna by\u0107 u\u017c\u0105dlonym jedynie przez samca szerszenia. Osa tak\u017ce ma g\u0142adkie \u017c\u0105d\u0142o, dlatego mo\u017ce uk\u0105si\u0107 wielokrotnie.<\/p>\n

Z kolei \u017c\u0105d\u0142o pszczo\u0142y wyposa\u017cone jest w du\u017ce haczyki, dlatego owad ginie po u\u017c\u0105dleniu (dochodzi do oderwania cz\u0119\u015bci odw\u0142oka \u2013 pozostaje w ciele cz\u0142owieka). Przy uk\u0105szeniu przez pszczo\u0142\u0119 sytuacja jest powa\u017cniejsza, gdy\u017c z woreczka jadowego ca\u0142y czas uwalnia si\u0119 toksyczna substancja. St\u0105d \u017c\u0105d\u0142a nie nale\u017cy wydrapywa\u0107 palcami ani naciska\u0107, aby jak najmniej jadu dosta\u0142o si\u0119 do organizmu. W przypadku pszcz\u00f3\u0142 i trzmieli u\u017c\u0105dli\u0107 mo\u017ce jedynie samica.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Cecha<\/strong><\/td>\n Osa<\/strong><\/td>\n Pszczo\u0142a<\/strong><\/td>\n Szersze\u0144<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
Wielko\u015b\u0107<\/strong><\/td>\n1,2 – 2,5 cm<\/td>\n1,2 – 1,5 cm<\/td>\nKr\u00f3lowa do 3,5 cm (azjatycki do 5,5 cm)<\/td>\n<\/tr>\n
Powtarzalno\u015b\u0107 \u017c\u0105d\u0142a<\/strong><\/td>\nMo\u017ce \u017c\u0105dli\u0107 wielokrotnie<\/td>\n\u017b\u0105dli tylko raz (\u017c\u0105d\u0142o zostaje w sk\u00f3rze)<\/td>\nMo\u017ce \u017c\u0105dli\u0107 wielokrotnie<\/td>\n<\/tr>\n
Toksyczno\u015b\u0107 jadu<\/strong><\/td>\nUmiarkowana<\/td>\nMniejsza ni\u017c szersze\u0144<\/td>\nNajwy\u017csza \u2013 jad bardzo toksyczny<\/td>\n<\/tr>\n
Typ reakcji<\/strong><\/td>\nMiejscowa, alergiczna<\/td>\nMiejscowa, alergiczna<\/td>\nMiejscowa, silniejsza alergiczna<\/td>\n<\/tr>\n
Ryzyko<\/strong><\/td>\nUmiarkowane, wielokrotne uk\u0105szenia mog\u0105 by\u0107 niebezpieczne<\/td>\nZwykle niskie, ale u os\u00f3b uczulonych gro\u017ane<\/td>\nWy\u017csze ze wzgl\u0119du na silny jad i wielokrotne u\u017c\u0105dlenia<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Jak rozpozna\u0107 u\u017c\u0105dlenie?<\/h2>\n

Jad owad\u00f3w b\u0142onkoskrzyd\u0142ych sk\u0142ada si\u0119 m.in.: z enzym\u00f3w (hialuronidazy, fosfolipazy), peptyd\u00f3w (melityna, apamina), a tak\u017ce acetylocholiny, histaminy i dopaminy. Sk\u0142ad r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od gatunku owad\u00f3w. Pojedyncze u\u017c\u0105dlenie szerszenia, osy czy pszczo\u0142y zwykle nie stanowi du\u017cego niebezpiecze\u0144stwa dla zdrowia i \u017cycia cz\u0142owieka. Objawy <\/strong>uk\u0105szania owad\u00f3w<\/strong> maj\u0105 \u0142agodny i tymczasowy charakter oraz wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z reakcjami miejscowymi (w miejscu u\u017c\u0105dlenia i tkankach s\u0105siaduj\u0105cych):<\/p>\n